Tetori është muaji kur Shqipëria kalon vërtet nga vera në vjeshtë. Ditët e para ndihen ende si fund vere, ndërsa në fund të muajit mëngjeset janë të freskëta dhe shirat bëhen të zakonshëm. Kemi parë parashikimin për ditët e para dhe 30 vite të dhëna ditore (1991–2020) për të parë çfarë mund të presim.
Java e parë: e butë dhe kryesisht e thatë
Sipas parashikimit të 26 shtatorit, për 1–9 tetor maksimalet në Tiranë lëvizin nga 18°C deri në 26°C, afër normales së muajit (22°C). Shi pritet vetëm në 2 nga 9 ditët. Në fushat e ulëta bëhet edhe më ngrohtë: në Lushnjë maksimalet shkojnë deri në 28°C.
- Tiranë, Durrës, Elbasan: 17–26°C ditën, rreth 2 ditë me shi.
- Vlorë dhe Sarandë: 19–27°C, me det ende të ngrohtë.
- Korçë dhe Pogradec: 13–21°C, me mëngjese të freskëta.
Parashikimi më poshtë përditësohet çdo orë, kështu që tregon gjithmonë ditët e ardhshme, jo ato të 26 shtatorit.
Tetori ftohet ditë pas dite
Tetori nuk është një muaj i njëtrajtshëm. Në Tiranë, maksimalja mesatare në ditët 1–7 tetor është rreth 24°C, ndërsa në ditët e fundit të muajit bie në rreth 20°C. Në Korçë rënia është më e madhe: nga 20,5°C në 15,8°C. Me pak fjalë, fillimi i tetorit është për plazh në jug, fundi i tetorit për xhaketë.
Nga shtatori në tetor, maksimalja mesatare në Tiranë bie me rreth 4°C. Nga tetori në nëntor bie edhe 5°C të tjera. Minimalja e tetorit në Tiranë është rreth 13°C, ndërsa në Korçë rreth 8°C.
Shiu i tetorit: asnjë vit nuk i ngjan tjetrit
Mesatarisht Tirana merr 118 mm shi në tetor, në rreth 9 ditë. Por mesatarja fsheh shumë. Në tetorin e 2003 ranë 305 mm, ndërsa në tetorin e 1995 vetëm 1 mm. Në 30 vite, 6 tetorë kanë pasur më pak se 50 mm dhe 6 të tjerë mbi 200 mm. Dita më e lagësht ishte 11 tetori i 2015, me 68 mm shi brenda 24 orësh.
Shiu ndryshon shumë edhe sipas vendit. Shkodra merr mesatarisht 206 mm në tetor, pothuajse dyfishin e Tiranës, dhe në tetorin e 2003 mori 564 mm. Saranda merr rreth 165 mm, ndërsa Korça vetëm 65 mm. Në të gjitha këto qytete, dhjetëditëshi i mesëm i tetorit (11–20) është më i lagështi.
Tetorët po ngrohen
Krahasuam tetorët e viteve 2011–2020 me ata të viteve 1991–2000. Maksimalja mesatare është rritur me rreth 0,7°C në Tiranë, 0,9°C në Shkodër dhe 1,3°C në Korçë e në Theth. Tetorët më të ngrohtë në këto 30 vite ishin ata të 2018 dhe 2019, ndërsa më të ftohtët ata të 1996 dhe 1997.
Deti dhe malet
Deti ka mesatarisht 21–22°C në tetor. Është i freskët, por ende i mirë për not në ditët me diell, sidomos në jug në javët e para. Temperaturën e sotme e gjeni te temperatura e detit.
Në male vjeshta vjen më shpejt. Në Theth maksimalja mesatare është 17°C dhe minimalja 8°C, ndërsa në Valbonë netët bien rreth 7°C. Në Theth ka pasur tetorë me deri në 478 mm shi, dhe në netët e kthjellta bie brymë. Nëse planifikoni ecje në Alpe, kontrolloni parashikimin një ditë para nisjes.
Çfarë nuk dimë ende
Parashikimi ynë mbulon tani vetëm ditët e para të tetorit, dhe ditët më të largëta janë vetëm prirje. Askush nuk mund të thotë sot me siguri nëse 20 tetori do të jetë me shi. Për pjesën e dytë të muajit, mesataret janë udhëzuesi më i mirë, dhe ne do ta përditësojmë këtë shkrim kur parashikimi ta mbulojë atë periudhë.
Mesataret për 14 qytete i gjeni te moti në tetor, dhe parashikimin 15-ditor te Tirana për 15 ditë. Të dhënat: parashikimi MET Norway dhe ECMWF; klima ERA5 (Copernicus), 1991–2020; deti NOAA OISST.
